OverStortinget

Forslaget vi behandlar i dag, spring ut frå eit tydeleg behov for meir openheit rundt tildelingar i Kulturrådet. Det er verdt å merke seg at alle høyringsinstansar som har uttalt seg i saka, støttar intensjonen om auka transparens i avgjerdsprosessane. Ein ber i forslaget regjeringa greie ut korleis det kan bli betre innsyn i fagutvala si behandling av søknadene. For oss er opne og etterprøvbare avgjerdsprosessar ein føresetnad for tillit. Når makt blir konsentrert i lukka rom over tid, blir legitimiteten svekt, uansett kor gode intensjonane måtte vere. Meir innsyn handlar difor ikkje om mistillit til fagleg skjøn, men om å sikre at fellesskapet sine ordningar toler ljoset frå offentlegheita. I den samanheng blei det for ein kunstnar eg kjenner, forbløffande å lese at det heilt inntil nyleg har vore mogleg å søkje støtte samtidig som ein sit i fagutval. Vedkomande hadde blitt spurt om å delta i slike utval, men takka nei, nettopp fordi ein ønskte å søkje. At dette no blir slått fast som uakseptabelt, er etter mitt syn både nødvendig og overmodent, i tråd med korleis vi tenkjer at det er og burde vere. Høyringsinnspela ber preg av at fleire aktørar opplever seg forfordelte. Dette kjem særleg tydeleg til uttrykk i innspelet frå Forfatterforbundet. Kanskje er det ikkje forbausande, gjeve at Den norske Forfatterforening over lang tid har hatt betydeleg innflytelse både på kva for forfattarar som blir tildelt støtte, og på definisjonen av kva som blir rekna som litterær kvalitet. Forfatterforbundet blei danna i 2018 som ein reaksjon på dette opplevde monopolet. For oss er det avgjerande at kulturpolitikken ikkje favoriserer smale normer eller etablerte miljø på kostnad av breidde og mangfald. Når fleire aktørar over tid opplever systematisk skeivheit i tildelinga, må ein ta det på alvor. Kvaliteten i kunsten rommar langt meir enn trendar, han rommar variasjon, motstand og ulike uttrykk. For oss er fagleg uavhengigheit ein grunnmur i kulturpolitikken. Nettopp difor må prosessane rundt vere så ryddige og opne at det ikkje gjev rom for mistanke om politisk eller personleg favorisering. Samla sett teiknar det seg eit bilde av visse uttrykk og trendar som synest å falle i betre smak hos løyvande fagutval enn andre, utan at kvaliteten nødvendigvis blir vurdert i heile si breidde og variasjon. Det er ei utfordring vi ikkje bør lukke augo for. Til slutt vil eg seie noko om tilleggsforslaget om nordisk samarbeid. For oss er samarbeid og utveksling på tvers av landegrenser ein verdi i seg sjølv. Eit nordisk samarbeid om fagutval føreset at det er gjensidig, og at det kan styrkje habilitet, gje nye perspektiv og leggje til rette for nye kunstnariske og kulturelle samarbeid på tvers av Norden. Slik kan vi bidra til både kvalitetsheving og større mangfald. Difor røystar MDG for forslaga i denne saka.