OverStortinget

Takk til interpellanten for spørsmålet. Eg set pris på interessa for eit svært viktig tema. Kvanteteknologi er eit felt i rask utvikling både nasjonalt og internasjonalt. Teknologien utnyttar naturfenomen som gjeld på atomnivået for subatomære partiklar som elektron og foton, og teknologien vil få innverknad på bl.a. medisin, energi, navigasjon, finans, sikkerheit og mykje meir. Regjeringa har i langtidsplanen for forsking og høgare utdanning peikt ut kvanteteknologi som eit særleg viktig felt innanfor den teknologiske forskinga, saman med kunstig intelligens. Regjeringa har gjennom statsbudsjettet sørgt for å styrkje forskinga på kvanteteknologi slik at den årlege løyvinga blir 70 mill. kr permanent høgare enn dagens innsats, og då må me òg ta med at det har vore ein viss innsats fram til i dag. Kvanteteknologi er ein fleirbruksteknologi med sivile og militære bruksområde. Pengane kjem difor, talande nok, frå både Kunnskapsdepartementet og Forsvarsdepartementet som ei felles satsing. Forskingsrådet er no i gang med å utforme utlysingane som vil kome utover i 2025, for å setje pengane i arbeid. Min strategi no er å byggje opp kunnskap og kompetanse på dei tre hovudområda i kvanteteknologien, som er kvanterekning og simulering, kvantekommunikasjon og kvantemåling. Eg vil ha hovudvekta på matematisk, naturvitskapeleg og teknologisk forsking, men den nye satsinga kan òg finansiere forsking om konsekvensane av kvanteteknologien, og då spesielt betydninga for stats- og samfunnssikkerheit. Dette er òg ei satsing på kunnskapsberedskapen i Noreg. Me må sikre at me har kompetansen me treng for å handtere norske sikkerheitsbehov og styrkje forsvarsevna vår, og gjere næringslivet budd på at ei ny teknologisk verkelegheit og eit nytt konkurranselandskap vil melde seg. No byggjer me infrastrukturen me treng for å hengje med i den teknologiske utviklinga. Store aktørar i næringslivet som Equinor, Kongsberg Gruppen, Det Norske Veritas, fleire finansverksemder og Statkraft følgjer med på feltet. Dei byggjer nettverk med fagmiljø i påvente av at forskinga skal kunne bli omsett i nye løysingar og produkt. Regjeringa er heilt sentral i den nettverksbygginga me ser. Spørsmåla frå interpellanten er omfattande, men la meg seie noko om norsk innsats i lys av nordisk og europeisk nivå og dessutan noko om fortrinn og svakheiter her hos oss. Internasjonalt investerer både statar og næringsliv store ressursar i forsking og kommersialisering i kvanteteknologi. I Finland, Sverige og Danmark er det stor og målretta aktivitet, kanskje med Danmark i førarsetet, ikkje berre i Norden, men også i Europa. Her i landet har aktiviteten over mange år vore mindre enn i nabolanda våre. Me har likevel det fortrinnet at norske forskingsmiljø er svært internasjonalt orienterte og har lange tradisjonar for samarbeid. Den store suksessen som norske forskarar har i EUs rammeprogram for forsking og innovasjon, Horisont Europa, er eit godt døme på det, og det vil bidra til at me kan byggje opp nødvendig kunnskap og kompetanse relativt raskt. Fleire norske forskingsinstitusjonar og faggrupper er alt aktive nasjonalt og internasjonalt. Det er òg dialog mellom departementa i dei nordiske landa, og me arbeider no for å få på plass ei erklæring om nordisk samarbeid på kvantefeltet. Erklæringa skal omfatte både forsking og næringsutvikling, og det skal omfatte både eit offentleg og privat engasjement. Det nordiske samarbeidet vil sørgje for ei tidleg involvering av næringslivet i forskinga, noko som er heilt avgjerande for innovasjonen på feltet. Samarbeidet vil òg bidra til at eit framtidig næringsliv kan ta del i det som kan få ei høg økonomisk oppside. Til slutt om spørsmålet frå interpellanten om kvanteteknologiske framsteg som på sikt kan knekke moderne kryptering: Det er urovekkjande. Her vil eg vise til at Nasjonalt tryggingsorgan følgjer med på utviklinga av kvanterekning og jobbar med kvantesikker kryptering. Gjennom forsvarsbudsjettet er det no i bruk ca. 2,2 mrd. kr for å utvikle det.