Eg vil følgja opp litt, for no er statsråden inne på økonomi og at det er det som er drivaren bak, og det er heilt riktig. I lag med budsjettforlikspartnarane i Stortinget blei det lagd meir pengar på bordet til helseføretaka, og me hadde eit håp om at det skulle gjera at ein fekk stoppa denne typen prosessar. I staden for ser me at i tillegg til dei endringane som er føreslått på Lærdal, er det òg føreslått endringar i dei prehospitale tenestene langs Sognefjorden. Det er òg snakk om å flytta ein ambulansestasjon 50 km lenger nord, noko som gjer at store delar av den kommunen eg no bur i, områda Sogndal og Balestrand, får veldig lang responstid på ambulanse. Dette er for å spara 5,6 mill. kr. Direktøren i Helse Førde seier at dei ser raude felt i risikovurderinga, men at det er mogleg å gjennomføra dette likevel. Då er det klart at ein anerkjenner at dette gjev svekt beredskap, men ein gjer det likevel for å spara pengar. Er det noko regjeringa ser på som alvorleg: at ein både svekkjer innhald på sjukehus og dei prehospitale tenestene i det same området?

Eg takkar for svaret, men det er jo ein stor bekymring no i desse lokalsamfunna knytt til både det at ein fjernar eit viktig tenestetilbod lokalt, og at dette gjeld ein stor del av drifta på dei aktuelle sjukehusa, og at det som då blir igjen, er eit mykje mindre tilbod og ein svekt beredskap. Det går òg ut over moglegheita for å kunna yta akutte tenester i ein alvorleg situasjon. Me har altså eit område her no mellom Hønefoss og Voss som blir utan ortopedisk beredskap. Det er eit område som òg samferdselsministeren bør vera kjent med at har lange tunnelar og krevjande topografi, og det har skjedd og skjer hendingar på dette vegnettet som gjer at det er behov for ein sterk beredskap. Er det noko som samferdselsministeren i diskusjonane i regjeringa òg vil vektleggja? At dette er eit noko spesielt område med fleire av verdas lengste tunnelar – det blir sett stadig nye rekordar på det – vil han vektleggja det i dei diskusjonane?

«Hvorfor velger statsråden å sitte og se på at Helse Førde legger ned ortopeditilbudet og barseltilbudet ved Lærdal og Nordfjord sykehus, når han kunne grepet inn for å sikre trygghet til innbyggerne og avsluttet usikkerheten folk nå står i?»

Senterpartiet vil ha ein meir praktisk skule der me alle kan lukkast. Det betyr mindre skjerm, mindre stillesitjing og mindre teori, men forhåpentlegvis gjev det meir praktisk læring, meistring og trivsel. Som handverkar og arbeidsgjevar har ein vel erfart at det er få som har klart å lesa seg til å bli ein god snikkar, men eg trur veldig mange snikkarar har klart å bli gode i både matte og naturfag fordi ein anvender kunnskapen til praktisk arbeid. Det er mange vegar fram til målet, til å tileigna seg kunnskap og det å kunna bruka kunnskap på ein fornuftig måte som kan sikra både inntekt og framtid for den enkelte. Forslagsstillarane har som mål å få meir læring, men me veit kva konsekvensane av ein teoritung skuledag er. Det blir ein skule der nokon lukkast, men altfor mange mistar både motivasjon og lærelyst. Ein ønskjer ei rekkje tiltak retta mot elevar i norsk skule, men ein viser òg til at ein skal ha fleire kartleggingsprøvar og meir teori tidleg i skuleløpet. Dette meiner me er feil medisin for elevane våre. Evalueringa av seksårsreforma viser òg tydeleg at dei yngste elevane treng meir frileik og mindre stillesitjing. Me vil ikkje ha eit testregime som møter seksåringar kort tid etter overgangen frå barnehage til skule. Kartleggingsprøvane på 1. trinn har vore kritiserte for å kartleggja ferdigheiter elevar fyrst skal ha etter 2. trinn. Me meiner at ressursane heller bør brukast til å styrkja laget rundt elevane, og til å gje lærarane betre tid til å følgja opp den enkelte. Forslaget som blir fremja, vil binda opp ressursar og auka styringstrykket, utan at det nødvendigvis gjev meir læring for eleven. Me ønskjer ein skule der elevane får bruka hendene, samarbeida og læra gjennom praktiske aktivitetar. Eg er sikker på at det gjev meir motivasjon og meistring for fleire. Senterpartiet deler engasjementet for læring, men me meiner vegen til betre resultat går gjennom meir praktisk og variert skule, ikkje meir testing og teori for dei yngste. Me kjem difor ikkje til å støtta nokon av forslaga som ligg i denne saka.

Senterpartiet meiner at skulefritidsordninga er ein viktig arena for både leik, tryggleik og fellesskap for dei yngste elevane i skulen. Me har ei regjering som har bidrege til gratis kjernetid for 1. til 3. trinn, og Senterpartiet var med då det blei lagt på plass. Me har òg styrkt kommuneøkonomien slik at bemanninga i SFO kan aukast. Det har òg skjedd med vår hjelp. Representantforslaget me behandlar i dag, inneber ei lovfesting av den retten til tolv timar gratis SFO per veke me har innført. Det er eit forslag som Senterpartiet støttar heilhjarta opp om. Samstundes er det viktig å peika på at kommunane i stor grad er sikra at SFO er eit frivillig tilbod til alle. Regjeringa slår sjølv fast at det ikkje er kjende tilfelle av at elevar som ønskjer plass, ikkje får det. Det er viktig at tilbodet er frivillig og opent for alle som ønskjer det. Samtidig er det viktigaste grepet for å sikra eit godt SFO-tilbod at kommuneøkonomien blir styrkt, sånn at ein kan fylla dette tilbodet med meiningsfylt innhald. Senterpartiet fekk gjennomslag i budsjettforliket for ei betydeleg styrking av kommuneøkonomien, og då får me til dette. Det er avgjerande at det ligg i botn viss ein skal få god kvalitet, fleire tilsette og eit godt lokalt SFO-tilbod. For Senterpartiet er det viktig at SFO framleis skal vera eit frivillig tilbod, og at tilbodet blir utforma i tråd med ønska til både elevar og foreldre, men òg ut frå dei ulike behova som er i ulike lokalsamfunn rundt omkring i heile landet. Me har prioritert midlar til bemanning og kompetanseheving, og me meiner det er viktig for å byggja vidare opp under dette tilbodet. Lovfestinga er difor i stor grad ei stadfesting av dagens praksis, og det kan òg vera nødvendig for å sikra grunnleggjande rettar til folk. Det er sånn me tradisjonelt sett har bygd velferdsstaten, med dei offentlege fellesskapstilboda som me høyrer at enkelte representantar ikkje ønskjer at me skal ta i lag. Eg meiner det er viktig at me har ei lovfesting. Det er verken for staten sin del eller for kommunane sin del – det er for ungane sin del. Det er heller ikkje for foreldra sin del at me gjer dette, men det er for å sikra eit tilbod og ein meiningsfull kvardag, noko eg òg trur kan avlasta dei offentlege budsjetta på ei rekke andre område, ved at ein får mindre fråfall og mindre skilnader mellom ungane i tidleg alder. Så det å koma tidleg i inngrep, sikra ei meiningsfull tid mellom skule og fritid, der foreldra kanskje ikkje er til stades, trur eg er ei billig investering for å sikra at me får med oss heile laget, og at det ikkje blir større forskjellar blant folk.

Akkurat no står det hundrevis av sogningar ute på plenen framfor Stortinget, og dei har eitt krav. Det er at ein ikkje skal byggja ned Lærdal sjukehus og innhaldet som er på det viktige lokalsjukehuset vårt. Det er eit forslag frå Helse Førde no om å fjerna ortopedi, fjerna moglegheita for operasjonar og å fjerna barseltilbodet på vårt lokalsjukehus. Det er alvorleg. Det er alvorleg for beredskapen, som statsministeren snakka mykje om knytt til sin plan for Noreg, men det blir òg litt holt å høyra om dei fem nye sjukehusa som skal byggjast, viss dei skal byggjast på ruinane av nedlagde lokalsjukehus rundt omkring i landet. Mitt spørsmål til statsministeren er: Kva er hans bodskap til dei som har teke turen frå Sogn her no i dag tidleg, for å kjempa for sitt lokalsjukehus, og som står ute på plenen? Dei er mange. Hadde me vore like mange sogningar inne, hadde me kanskje fått eit fleirtal. Før jul mangla det éi stemme. Eg håpar at statsministeren sitt parti og regjeringa no kanskje kan gripa inn og stoppa den nedlegginga ein ser av Helse Førde.